Uzmanından yabani mantar uyarısı: Zehirlenmeler ölümcül olabilir

Mevsim yağışlarıyla beraber kırsal alanlarda ve ormanlık bölgelerde yabani mantarların çıkmaya başladığı gözlemlendi. Bu durum üzerine uzmanlar, doğadan toplanan bu ürünlerin gerekli hassasiyet gösterilmediği takdirde ölümcül sonuçlar doğurabilecek ciddi zehirlenmelere zemin hazırlayabileceğini bildirdi.

Saruhanlı’da okul tuvaletlerinin durumu tepki çekti: Bakım talebiHaberi Oku

Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, konuyla ilgili yaptığı değerlendirmede, herhangi bir kontrolden geçmeyen yabani mantar tüketiminin insan hayatını tehdit eden sağlık problemlerine ve hatta ölüme neden olabileceğini aktardı. Bozkır, bu tür risklerden kaçınmak amacıyla doğada yetişen mantarları toplamak yerine kontrollü ortamlarda üretilen kültür mantarlarını tercih etmenin en güvenilir yol olduğunun altını çizdi.

Yanlış İnanışlar ve Doğal Testlerin Yanıltıcılığı

Halk arasında yaygın olarak bilinen bazı pratik yöntemlerin ve yanlış kanıların zehirlenme vakalarını engellemediğini belirten Prof. Dr. Hamza Bozkır, böceklerin ve salyangozların yediği türlerin insanlar için de zararsız olduğu yönündeki inancın gerçeği yansıtmadığını dile getirdi. Bozkır, insan metabolizmasından farklı bir fizyolojiye sahip olan bu canlıların, insanlar açısından ölümcül zehir barındıran Amanita phalloides gibi türleri rahatlıkla tüketebildiğini ifade etti.

Pişirme esnasında gümüş kaşık kullanılmasının ya da soğan katıldığında rengin kararmasının mantarın zehirli olup olmadığını kanıtlamayacağını belirten Bozkır, bu durumun tamamen yapıda bulunan bazı enzimlerin oksijenle etkileşime girmesinden kaynaklanan kimyasal bir süreç olduğunu açıkladı. Ayrıca hoş kokulu ya da lezzetli olan mantarların da zehirli olabileceğini, tat veya koku yardımıyla toksin miktarını ölçmenin mümkün olmadığını sözlerine ekledi.

Ölümcül Toksin İçeren Tehlikeli Türler

Zehirlenme vakalarında sıkça karşılaşılan bazı riskli türlere dikkat çeken Prof. Dr. Hamza Bozkır, özellikle meşe ve kestane sahalarında yetişen Amanita phalloides, yani halk arasındaki adıyla evcikkıran mantarının ülkede yaşanan ölümcül zehirlenmelerin büyük bir bölümünden sorumlu olduğunu bildirdi. Zeytin yeşilinden sarıya kadar değişebilen şapka rengiyle yenebilen bazı türlere benzediğini belirtti.

Kırmızı şapka yüzeyindeki beyaz benekleriyle bilinen Amanita muscaria türünün ise hem nörotoksik hem de halüsinojenik bileşenler barındırdığını kaydeden Bozkır, ağaç kökleri ile odun artıkları etrafında öbekler halinde görülen ve rengi yüzünden yenebilen mantarlarla karıştırılabilen Omphalotus olearius yani yalancı kızılağaç mantarının da ciddi rahatsızlıklara yol açabileceği konusunda uyardı.

Bilimsel Tanı ve Uzmanlık Gerektiren Süreç

Birbirine fiziksel olarak benzeyen türler arasındaki benzerliklerin hatalı teşhislere zemin hazırladığını vurgulayan Prof. Dr. Hamza Bozkır, geçmişten gelen geleneksel bilgilere körü körüne bağlanılmaması gerektiğini belirtti. Mantar sınıflandırmasının mikroskobik incelemeler, spor renkleri, lamel yapıları ve lüzum halinde kimyasal testler talep eden profesyonel bir branş olduğunu ifade etti.

Vatandaşların aile büyüklerinden gördükleri alışkanlıklarla hareket etmesinin hatalı bilgilerin kalıcılaşmasına yol açtığını belirten Bozkır, zehirlenme durumlarında yenilen türün tespit edilememesinin ya da elde numune bulunmamasının sağlık kuruluşlarındaki tedavi sürecini olumsuz etkilediğini vurguladı.

Kesin Kural: Şüpheli Durumda Kesinlikle Dokunulmamalı

Gıda güvenliği açısından kimliği kesin olarak kanıtlanmamış her türlü yabani mantarın toksik tehlike barındırdığını dile getiren Prof. Dr. Hamza Bozkır, amatör toplayıcılıkta şüpheli olanları ayıklamak yerine kesinlikle temas etmeme prensibinin benimsenmesi gerektiğini kaydetti. Yabani mantar zehirlenmelerinin neticelerinin böbrek veya karaciğer nakline, hatta ölümcül tablolara kadar uzandığını belirten Bozkır, hiçbir doğa etkinliğinin ya da lezzetin insan yaşamından üstün olmadığını ifade ederek mantar ihtiyacının güvenilir satış noktalarından karşılanmasını tavsiye etti.