Samsun’da Cumhuriyet konferansı: Tarihsel süreç ele alındı

Ondokuz Mayıs Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi ile Tarih Topluluğunun ortak organizasyonuyla 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı sebebiyle bir etkinlik yapıldı. İstiklal Marşı’nın söylenmesi ve saygı duruşuyla start alan oturumda, Cumhuriyet yönetiminin kurulma aşamaları ve sağladığı kazanımlar aktarıldı.

MHP ve SAMKON heyeti Vali Orhan Tavlı’yı ziyaret ettiHaberi Oku

Toplantının açılışında katılımcılara seslenen Merkez Müdürü Dr. Öğr. Üyesi Nazlı Murzioğlu, 29 Ekim gününün bağımsızlık iradesini ve ortak yarınlara beslenen inancı temsil eden mühim bir dönemeç olduğunu dile getirdi. Yükseköğretim kurumlarının geçmişi bilimsel süzgeçten geçirerek yeni nesillere ulaştırma yükümlülüğü bulunduğunu aktaran Murzioğlu, “Üniversiteler ve akademik kurumlar olarak görevimiz, tarihsel mirasımızı bilimsel bir anlayışla ele almak, sorgulamak ve gelecek kuşaklara aktarmaktır. Cumhuriyet, geçmişten devraldığımız bir miras olduğu kadar geleceğe karşı taşıdığımız büyük bir sorumluluktur” ifadelerini kullandı.

Cumhuriyete giden aşamalar anlatıldı

Etkinlikte sunum yapan Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serpil Sürmeli, rejimin ilanına uzanan hukuki ve tarihi evreleri detaylı şekilde aktardı. Mondros Mütarekesi sonrasındaki işgal günlerinde halkın hukuki zeminli teşkilatlanmalara yöneldiğini kaydeden Sürmeli; Müdâfaa-i Hukuk cemiyetlerinin kuruluşu ile Paris Barış Konferansı’ndaki faaliyetleri paylaştı. İzmir’in 15 Mayıs 1919’da işgal edilmesinin bağımsızlık hareketinde kırılma noktası yarattığını belirten Sürmeli, bu kurtuluşun tüm Anadolu’ya yayıldığını vurguladı.

Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışının ardından sırasıyla Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ile Sivas Kongresi’nin gerçekleştirildiğini hatırlatan Sürmeli, milli iradenin bağımsızlık davasındaki kilit rolüne değindi. Amasya Genelgesi’ndeki “Yurdun bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır” ilkesinin mücadele çizgisini belirlediğini dile getirdi.

Milli egemenlikten yeni yönetime

Misak-ı Milli’nin kabulü, İstanbul’un işgal edilmesi ve 23 Nisan 1920 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin faaliyete geçmesiyle milli egemenlik ilkesinin hayata geçirildiğini anlatan Sürmeli, Lozan Antlaşması’nın uluslararası alandaki tescil niteliğine dikkat çekti. Cumhuriyetin duyurulma sürecinde basının konumuna da değinen Sürmeli, Mustafa Kemal Paşa’nın 22 Eylül 1923 tarihinde Avusturyalı gazeteci Hans Lazar’a yaptığı açıklamada “cumhuriyet” ifadesini kullandığını, bu durumun İkdam gazetesi muhabiri Meczî Sadrettin Sayman aracılığıyla 23 Eylül’de okuyucuya duyurulduğunu belirtti.

29 Ekim 1923’te rejimin ilanıyla birlikte Mustafa Kemal Atatürk’ün ilk Cumhurbaşkanı seçildiğini hatırlatan Sürmeli, yeni idari yapının halk iradesine dayandığını ifade ederek, “Cumhuriyet bir fazilet rejimidir; kız çocuklarımıza bu ismi koyarız. Cumhuriyet bir erdem rejimidir; erkek çocuklarımıza bu ismi koyarız. Cumhuriyet hem fazilet hem erdem rejimi olarak milletin kendi iradesiyle kurduğu, kamusal olan ve doğrudan kamunun ta kendisi olan bir değerdir” şeklinde konuştu. Program, Prof. Dr. Serpil Sürmeli'ye teşekkür belgesi verilmesi ve hatıra fotoğrafı çekimiyle tamamlandı.