Aydın Büyükşehir Belediyesi Sayıştay Raporu: İhalesiz plakalar ve tahsilat oranları dikkat çekti

Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin 2025 yılına ait Sayıştay Denetim Raporu kamuoyuna yansıdı. Denetim neticelerine göre, belediyenin mali idaresi ile gelir toplama faaliyetlerinde çeşitli aksaklıklar tespit edildi. Kent genelinde faaliyet gösteren ticari taşıtların büyük bir kısmının ihalesiz ve süresiz şekilde kullandırıldığı ortaya çıktı.

Saruhanlı’da okul tuvaletlerinin durumu tepki çekti: Bakım talebiHaberi Oku

Plaka ve Gelir Tahsilatındaki Bulgular

Hazırlanan raporda, Aydın sınırları dahilindeki toplam 5 bin 668 minibüs, otobüs, servis ve taksi plakasından sadece 124 adedinin ihale usulüyle dağıtıldığı, geriye kalan 5 bin 444 plakanın ise ihalesiz ve süresiz biçimde sahiplerine verildiği bilgisine yer verildi. İlgili mevzuat ile Danıştay içtihatları hatırlatılarak, toplu taşıma yetkisinin en fazla 10 yıllık süreyle ve Devlet İhale Kanunu hükümleri çerçevesinde ihale yoluyla devredilmesi gerektiği vurgulandı. Anayasa Mahkemesi kararlarının da göz önünde bulundurulduğu raporda, uzun süredir devam eden tatbikatın aniden sonlandırılmasının hak sahipleri açısından öngörülemeyen neticeler doğurabileceği, bu sebeple bir geçiş sürecinin tasarlanmasının elzem olduğu kaydedildi.

Belediyenin tahsilat performansına da değinen Sayıştay, 2025 dönemi genelinde 79 milyon 292 bin 60 TL tutarındaki tahakkukun 58 milyon 521 bin 843 TL’sinin kasaya girdiğini, genel tahsilat oranının yüzde 73,80 düzeyinde gerçekleştiğini belirtti. Ecrimisil kaleminde ise önceki dönemden aktarılanlar dahil toplam 16 milyon 767 bin 977 TL’lik alacağın yalnızca 5 milyon 946 bin 359 TL’lik kısmının tahsil edilebildiği açıklandı. Yüzde 35,46 oranında kalan ecrimisil tahsilatından ötürü 10 milyon 821 bin 617 TL’lik meblağın 2026 yılına devrettiği aktarılırken, ilan ve reklam vergisinin yüzde 56,69, işgal harçlarının yüzde 68,96 ve çevre temizlik vergisinin yüzde 85,36 oranında tahsil edildiği bildirildi. Düşük tahsilatların finansman açığı yaratarak borçlanmayı tetikleyebileceği ve faiz yükü oluşturabileceği uyarısı yapıldı.

Kamu Alanları ve Kira Alacakları

Denetimlerde, Kuşadası, Didim ve Nazilli ilçelerindeki imar planlarında park, yeşil alan ve yol vasfında görülen 4 bin metrekare ve üzerindeki bazı taşınmazların işgal edildiği saptandı. Kuşadası’nda 12, Didim’de 2 ve Nazilli’de 1 olmak üzere toplam park ve yeşil alan içerisinde ticari işletmeler, kafeler, kreşler ve otellere ait şezlong-şemsiye alanları ile Kuşadası’nda 30 metrelik bir yol üzerinde pazar yeri ve sabit yapılaşmalar bulunduğu tespit edildi. Söz konusu işgaller için geriye dönük beş yılı aşmamak kaydıyla ecrimisil bedellerinin hesaplanıp tahsil edilmesi istendi. Benzer biçimde taksi durağı olarak hizmet veren alanlar için de geçmişe dönük ecrimisil işletilmediği belirlendi.

Belediyenin mülkiyetindeki gayrimenkullerden doğan geçmiş yıllara ait kira alacaklarının 31 Aralık 2025 itibarıyla 6 milyon 699 bin 349 TL’ye ulaştığı kaydedildi. İdarenin Hukuk Müşavirliği vasıtasıyla icra takiplerini yürüttüğü ifade edilirken, denetçiler alacakların vaktinde tahsil edilmesinin ekonomik verimlilik açısından şart olduğunu yineledi. Öte yandan, belediye kadrosundaki 76 kadrolu işçiden birikmiş yıllık izinlerinin düzenli kullandırılmadığı, 1 personelin 300 günden fazla, 2 personelin 200 ila 300 günden, 12 personelin 100 ila 200 günden ve 36'sının 50-100 gün arasında kullanılmayan izni bulunduğu saptandı. Periyodik muayeneleri zamanında yapılmayan kurum araçları için de yakın takibat çağrısı yapıldı.

ASKİ Raporu ve Su Borçları

Aydın Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün (ASKİ) 2025 yılı hesaplarını inceleyen Sayıştay, su alacakları ve altyapı eksikliklerine dair çarpıcı detaylar paylaştı. İki ve daha fazla ödenmemiş faturası bulunan 171 bin 42 abonenin toplam 325 milyon 527 bin 987 TL tutarında vadesi geçmiş borcu olduğu ortaya kondu. ASKİ, kimlik ve adres bilgilerindeki eksiklikler nedeniyle yasal takiplerin geciktiğini, verilerin güncellenmesiyle süreçlerin işletildiğini bildirdi. Bununla birlikte, kurum bünyesindeki 1.771 sondaj kuyusundan 1.368’inin Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü’nden alınması gereken kullanım belgesinin bulunmadığı belirlendi.

Raporda yer alan diğer başlıklar ve ASKİ verileri şu şekildedir:

• Vefat eden aboneler: Sistemde aktif görünen 7 bin 181 vefat etmiş aboneden kalan 5 milyon 134 bin 214 TL borcun mirasçılardan tahsil edilmesi istendi.
• Kamu kurumları borcu: 2016-2025 dönemini kapsayan süreçte kamu kurumlarının toplam 14 milyon 605 bin 188 TL vadesi geçmiş su borcu bulunduğu kaydedildi.
• Su kayıp ve kaçakları: 103 su deposunda debi ölçer bulunmadığı, bazı ilçelerde Coğrafi Bilgi Sistemi veri tabanının eksik olduğu ve yüksek tüketimli abonelerin uzaktan izleme sisteminin yalnızca Efeler ilçesinde yer aldığı saptandı.
• Personel hizmet alımı: ASKİ ile Aydın Büyükşehir Belediyesi Personel AŞ arasındaki hizmet alım sözleşmesinin süresiz ve bedelsiz düzenlendiği, bunun damga vergisi hesaplamasını engellediği ifade edildi.

ASKİ’de görevli işçilerin birikmiş yıllık izinleri konusunda da uyarılarda bulunularak, Tasarruf Tedbirleri Genelgesi çerçevesinde izinlerin en fazla üç yıl içinde eriyitilmesi gerektiği hatırlatıldı.